Herdenken om hoop levend te houden

Ds Chantal Schaap


KB2014.05-1“Je hebt me zo rijk gemaakt, mijn God, laat me ook met volle handen uit mogen delen. Mijn leven is geworden tot één ononderbroken samenspraak met jou, mijn God, één grote samenspraak. Wanneer ik sta, in een hoekje van het kamp, mijn voeten gepland op jouw aarde, het gezicht verheven naar jouw hemel, dan lopen me soms de tranen over het gezicht, geboren uit een innerlijke bewogenheid en dankbaarheid, die zich een uitweg zoekt. Ook ’s avonds, wanneer ik in m’n bed lig en rust in jou, mijn God, lopen me soms de dankbaarheidstranen over het gezicht en dat is dan mijn gebed.”

Een stukje uit het dagboek van Etty Hillesum, een jonge vrouw van joodse afkomst, die tijdens de Tweede Wereldoorlog in Amsterdam woont. Tijdens de bezetting maakt ze daar van alles mee. Later komt ze eerst in kamp Westerbork terecht en daarna in Auschwitz, waar zij in 1943 de dood vindt. Helaas heeft zij, net als vele anderen, de langverwachte vrede, de vrijheid, niet meer mee mogen maken. Voor haar kwam de bevrijding, het einde van de oorlog, te laat.

Oorlog en geweld tussen mensen onderling, het maakt zoveel kapot, de levens van mensen worden overhoop gegooid, worden verwoest, zoveel angst, pijn en verdriet. Waarom?

Uit het dagboek van Etty Hillesum spreekt ondanks alle angst en ontberingen ook hoop en dankbaarheid voor het leven. Juist in die turbulente en onrustige periode ontwikkelt Etty Hillesum een religieus bewustzijn. Ze vindt God temidden van deze grote tragedie. Die Godservaring maakt haar tot een ander mens. Ze wordt een vrouw vol van liefde en dankbaarheid voor het leven. Het brengt haar innerlijke rust. Op een hele bijzondere en onconventionele manier weet Etty Hillesum dit in haar dagboek te verwoorden.

Op 4 mei worden in Nederland de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog herdacht en ook alle slachtoffers die na het uitbreken van deze oorlog gevallen zijn in oorlogssituaties. We staan stil bij wat er is gebeurd. We willen dat met elkaar in herinnering brengen, het niet vergeten, in de hoop dat het nooit meer zal gebeuren.

We herdenken om die hoop levend te houden. We noemen de namen van de slachtoffers, de mensen die hun leven hebben gegeven, omdat zij geloofden in vrede, omdat zij niet alleen zichzelf, maar ook anderen een kans op leven wilden geven, een toekomst. We herdenken en daarna op 5 mei vieren we de vrijheid, zodat we ons blijven herinneren dat vrijheid, leven in vrede, niet vanzelfsprekend is.

We herdenken om hoop levend te houden en om uitdrukking te geven aan onze dankbaarheid voor het leven. Hoop doet leven, wordt er vaak gezegd. Hoop biedt uitzicht op een toekomst waarin alles anders is.

Een toekomst waarin ieder mens, vrij, in vrede en harmonie mag leven. Een leven waarin ruimte is voor hoop, waarin er een uitzicht is, een perspectief, vertrouwen in een toekomst waarin oorlog en geweld geen rol meer spelen. Dat er niet meer gevochten hoeft te worden om in vrijheid te kunnen leven, dat er voor een ieder een plaats is in onze wereld. Dat de aarde, Gods schepping, een plek van vertrouwen en hoop mag zijn, en dat ieder mens iets van die rijkdom van God mag ervaren, die Etty Hillesum zo prachtig verwoord.

Geef een reactie