Welkom

ds. Ruth van der Waall-Schaeffer

Er is geen speld tussen te krijgen: Vanaf het allereerste begin zien we dat God een God van communicatie is. Voordat er mensen waren, sprak God, en door Zijn woord ontstond de schepping. Toen Hij de mens schiep naar Zijn beeld en gelijkenis, schiep Hij ons niet als geïsoleerde wezens, maar als mensen die gemaakt zijn voor relatie, ontmoeting en gesprek. God wandelde met Adam en Eva in de hof van Eden en sprak met hen. Dat laat zien dat communicatie geen menselijke uitvinding is, maar een gave van God zelf.

De mens heeft de gave te communiceren… Dat kan met medemensen, met dieren, met de natuur… en ja dus ook met God.

Hoe je dit doet met God, dat zal voor ieder verschillend zijn. En de ene manier is niet beter dan de andere. Een vorm van communiceren met God kan bidden zijn.

“Wanneer gij bidt, ga in uw binnenkamer, sluit uw deur en bidt tot Uw Vader in het verborgene…”, staat in Mt.6. Tja, eerlijkgezegd, zo bid ik niet. En U, als u bidt: hoe doet u dat en waar?

Bidden is praten met God. Niet praten tégen, nee: praten mét God.

Het is ook, en misschien wel in de eerste plaats, een manier om zichzelf voor God te plaatsen, in stilte, in verwachting, in vertrouwen, in opstand, … bidden als uitlaatklep van wat diep in je leeft, de expressie van eigen gevoelens en inzichten. Gedachten krijgen vorm, woorden geven stem aan vragen naar de zin van het leven.

Sommige godsdiensten verlangen dat je zo en zo vaak per dag bidt, of op een vast tijdstip. Jezus past niet zo bij die formele stijl. We moeten Hem so wie so geen dingen in de mond leggen omdat het ons goed uitkomt, niet in ons persoonlijk leven, niet in de politiek. Al zien we dat overal gebeuren: In Europa, Israël, in de USA… Jezus zegt ons alleen dat het wijs is om ‘te allen tijde te waken en te bidden’ (Lucas 21:36). Er zijn geen geboden. Iedereen is vrij om te bidden op zijn knieën, staand, zittend, liggend, in een intiem hoekje, of onder de douche… Mijn moeder vertelde me wel dat ze terwijl ze bezig was in huis of tuin, dan aan het praten was met God.

De vraag van de discipelen hoe je moet bidden is in feite een secundaire vraag, want uiteindelijk is het belangrijkste het bidden zelf. Dat komt zo prachtig tot uiting in de hertaling van psalm 95: Karel Eykman laat hiermee zien dat bidden niet per se met woorden hoeft. Voor een kind kan creatief bezig zijn, tekenen wat er in je omgaat, net zo goed een manier zijn om contact te maken met God of om iets te verwerken. Het is een vorm van ‘binnenkant’ die heel oprecht is. Eykman geeft ruimte aan wie je bent: In plaats van te moraliseren (“je moet stilzitten en handen vouwen”), geeft hij juist de ruimte dat je jezelf mag zijn. God wordt hierdoor niet een strenge meester die van alles eist maar iemand die geniet van de creativiteit van zijn mensenkinderen. En ik zeg er gelijk bij: bij Eykman is het een kind, maar het kan uiteraard ook een volwassene zijn.

Communiceren met God is immers Hem deelgenoot maken van wat in ons leeft! We mogen altijd bidden, ook als we niet (goed) weten wie hij is. Bidden is – las ik ooit – stilstaan bij wat ons raakt in het leven. Stilstaan bij alles, licht en donker, vanuit “levenshonger”.

Bidden lijkt mij dan ook allereerst een wijze van aandacht schenken. En dat lezen we nogmaals terug in die psalm 95. Met Gods ogen naar de mensen, naar de schepping, naar ons eigen leven kijken en ontdekken hoe alles en iedereen tot zijn recht moet komen. Aandachtig en creatief participeren aan deze wordende wereld. Aandachtig en liefdevol luisteren naar jezelf en anderen, aandachtig en liefdevol spreken en zwijgen, dansen, musiceren enz.

In de tv serie die op Arte en op de Ned. Tv over Etty Hillesum uitgezonden werd, zien we Etty ook communiceren met God. Ook over haar keuze mee te gaan met de gedeporteerden. Bidden is wel het hart van de ethiek genoemd. Het brengt de mens tot ‘consciëntia’, dat betekent mede-weten. De klacht die uit de wereld opstijgt, wordt een gebed in ons. Met de God van Jezus weet hebben van de schending van de menselijkheid, is: gezonden worden om mensen en menselijkheid te helen. Is het dan ook niet onze morele plicht om voor het leven te kiezen en je daar voor in te zetten? Bidden wordt dan groet en oproep. Was de keuze van Etty dan een goede? Ik weet het niet. Wat ik wel weet is hoe belangrijk communiceren is met elkaar en met God. Om de ademhaling en de bloedsomloop van ons leven in geloof op gang te brengen en te houden.

Van het kind dat niet kon bidden

Ja, hoor eens, dat kan ik niet hoor

handjes vouwen ogen dicht en maar afwachten wat je

hoort.

Ja, weet u, dat weet ik niet hoor.

Als ik niets hoor of weet te zeggen, heb ik dan wat fout

gedaan?

Ja, kijk eens, hoe moet het dan?

Ik kan wel doen alsof, maar daar begin ik niet aan.

Maar God als ik nou gewoon wat anders doe

iets wat ik wel goed kan, bijvoorbeeld een tekening

maken.

De hond in de straat, de kat van de buren

de tuin aan de overkant, de boom op het plein

plus wat bergen en de zee ergens achteraan.

Dat is toch allemaal door u gemaakt, niet waar?

Als ik dat allemaal op mijn vel papier krijgen kan

en ik schrijf daaronder ook nog ‘Amen’

dan is dat toch een soort van bidden.

Het probleem is alleen

tekenen gaat niet met handjes gevouwen en ogen dicht.

Toch zo maar doen dan?

Karel Eykman